ER və PR Pozitiv Nədir? Süd Vəzi Xərçəngində Hormon Reseptorları Nə Deməkdir?

Süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulduqdan sonra patoloji nəticədə çox vaxt ER və PR kimi ifadələr yazılır. Bəzən nəticədə “ER pozitiv”, “PR pozitiv” və ya faizlə “ER 90%”, “PR 70%” kimi məlumatlar olur.

Bu göstəricilər xəstəliyin bioloji xüsusiyyətlərini anlamaq və müalicəni düzgün planlamaq üçün çox vacibdir. ER və PR nəticələri, xərçəng hüceyrələrinin hormonlardan istifadə edib-etmədiyini göstərir.

ER nədir?

ER “estrogen reseptoru” deməkdir. Estrogen qadın orqanizmində mühüm rol oynayan hormondur. Bəzi süd vəzi xərçəngi hüceyrələri estrogen hormonundan böyümək üçün istifadə edə bilir.

Əgər xərçəng hüceyrələrində estrogen reseptoru varsa, nəticədə ER pozitiv yazılır. Bu, şişin estrogen hormonuna həssas olduğunu göstərir.

PR nədir?

PR “progesteron reseptoru” deməkdir. Progesteron da qadın hormonlarından biridir. Bəzi süd vəzi xərçəngi hüceyrələrində progesteron reseptoru olur.

Əgər patoloji nəticədə PR pozitiv yazılıbsa, bu, şiş hüceyrələrinin progesteron reseptoru daşıdığını göstərir. PR nəticəsi ER ilə birlikdə qiymətləndirilir.

ER və PR niyə yoxlanılır?

Süd vəzi xərçəngində yalnız “xərçəng var” demək müalicə planı üçün kifayət deyil. Şişin hansı dərmanlara cavab verə biləcəyini bilmək lazımdır.

ER və PR nəticələri həkimə şişin hormonlardan asılı davranıb-davranmadığını göstərir. Əgər reseptorlar pozitivdirsə, hormon müalicələri müalicə planına əlavə edilə bilər.

ER pozitiv nə deməkdir?

ER pozitiv süd vəzi xərçəngi, xərçəng hüceyrələrinin estrogen hormonuna həssas olduğunu göstərir. Bu qrupda hormon müalicələri çox mühüm rol oynayır.

ER pozitiv xəstələrdə xəstəliyin mərhələsinə, yaşa, menopauza vəziyyətinə və digər patoloji göstəricilərə görə tamoksifen və ya aromataz inhibitorları kimi dərmanlar istifadə oluna bilər.

PR pozitiv nə deməkdir?

PR pozitivlik, xərçəng hüceyrələrinin progesteron reseptoru daşıdığını göstərir. PR pozitiv nəticə xüsusilə ER pozitivliklə birlikdə olduqda hormon müalicəsinə cavab baxımından faydalı məlumat verir.

Bəzi xəstələrdə ER pozitiv, PR neqativ nəticə ola bilər. Bəzi xəstələrdə isə həm ER, həm də PR pozitiv olur. Bu fərqlər müalicə planında nəzərə alınır.

ER və PR faizi nə deməkdir?

Patoloji nəticədə bəzən ER və PR faizlə göstərilir. Məsələn:

• ER 90% pozitiv,
• PR 70% pozitiv,
• ER 10% pozitiv,
• PR neqativ.

Bu faizlər, şiş hüceyrələrinin nə qədərində həmin reseptorun görüldüyünü göstərir. Yüksək faiz, adətən hormon reseptorlarının daha güclü ifadə olunduğunu bildirir.

ER və PR pozitiv xəstələrdə hormon müalicəsi necə işləyir?

Hormon müalicələri xərçəng hüceyrələrinin estrogen hormonundan istifadə etməsinin qarşısını almağa çalışır. Bu dərmanlar xərçəng hüceyrələrini birbaşa “zəhərləmir”. Onların hormonla böyümə yolunu bağlayır.

Bu müalicələr əməliyyatdan sonra təkrarlanma riskini azaltmaq üçün verilə bilər. Bəzi irəliləmiş və ya metastatik xəstələrdə isə xəstəliyi uzun müddət nəzarətdə saxlamaq üçün istifadə olunur.

Hormon müalicəsi kimyaterapiya deyil

Bir çox xəstə hormon müalicəsini kimyaterapiya ilə qarışdırır. Hormon müalicəsi kimyaterapiya deyil. Yan təsir profili, istifadə müddəti və təsir mexanizmi fərqlidir.

Bu dərmanlar çox vaxt tablet şəklində uzun müddət istifadə olunur. Məqsəd xəstəliyin təkrarlanma riskini azaltmaq və hormon həssas xərçəng hüceyrələrini nəzarətdə saxlamaqdır.

ER və PR neqativ olarsa nə deməkdir?

Əgər ER və PR neqativdirsə, bu, xərçəng hüceyrələrinin estrogen və progesteron reseptorları daşımadığını göstərir. Bu halda hormon müalicələri adətən təsirli olmur.

ER və PR neqativ nəticə HER2 ilə birlikdə qiymətləndirilir. Əgər ER, PR və HER2 hamısı neqativdirsə, bu vəziyyət üçlü neqativ süd vəzi xərçəngi adlanır.

Ətraflı oxumaq üçün: Üçlü neqativ süd vəzi xərçəngi nədir?

ER, PR və Luminal A/B əlaqəsi

Luminal A və Luminal B süd vəzi xərçəngi alt tipləri əsasən hormon reseptorları ilə əlaqəlidir. Bu qruplarda ER və ya PR çox vaxt pozitiv olur.

Luminal A adətən daha yavaş böyüyən və hormon müalicəsinə yaxşı cavab verən qrupdur. Luminal B isə daha aktiv davranış göstərə bilər və bəzi xəstələrdə əlavə müalicələr lazım ola bilər.

Ətraflı oxumaq üçün: Luminal A və Luminal B nədir?

ER və PR pozitivlik sağ qalımı yaxşılaşdırırmı?

ER və PR pozitiv süd vəzi xərçənglərində hormon müalicəsi kimi əlavə müalicə imkanlarının olması mühüm üstünlükdür. Bu xəstələrdə xəstəliyin təkrarlanma riskini azaltmaq üçün uzunmüddətli dərman müalicələri istifadə oluna bilər.

Amma sağ qalım yalnız ER və PR nəticəsinə görə müəyyən edilmir. Mərhələ, limfa düyünləri, HER2 vəziyyəti, Ki-67, şişin dərəcəsi və müalicəyə cavab birlikdə qiymətləndirilməlidir.

ER və PR nəticəsi aldınızsa nə etməlisiniz?

Patoloji nəticənizdə ER və PR pozitiv yazılıbsa, bu məlumatı təkbaşına şərh etməyin. Bu nəticə müalicə planının vacib bir hissəsidir, amma bütün qərarı təkbaşına vermir.

Əsas suallar bunlardır:

• Xəstəlik neçəinci mərhələdir?
• HER2 pozitivdir, yoxsa neqativ?
• Ki-67 neçədir?
• Limfa düyünləri tutulubmu?
• Kimyaterapiya lazımdırmı?
• Hormon müalicəsi neçə il davam etməlidir?

Ən çox verilən suallar

Sual: ER pozitiv nə deməkdir?

ER pozitiv, xərçəng hüceyrələrində estrogen reseptoru olduğunu göstərir. Bu nəticə hormon müalicələrinin istifadə oluna biləcəyini bildirir.

Sual: PR pozitiv nə deməkdir?

PR pozitiv, xərçəng hüceyrələrində progesteron reseptoru olduğunu göstərir. Bu nəticə ER ilə birlikdə qiymətləndirilir.

Sual: ER və PR pozitiv olmaq yaxşıdır?

Bir çox hallarda bəli. Çünki hormon müalicəsi kimi əlavə müalicə imkanları yaranır. Amma nəticə mərhələ və digər patoloji məlumatlarla birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Sual: Hormon müalicəsi kimyaterapiyadır?

Xeyr. Hormon müalicəsi kimyaterapiya deyil. Bu dərmanlar xərçəng hüceyrələrinin hormonlardan istifadə etməsini azaltmağa yönəlir.

Sual: ER və PR neqativ olarsa nə olur?

Bu halda hormon müalicələri adətən təsirli olmur. Müalicə planı HER2 vəziyyəti, mərhələ və digər xüsusiyyətlərə görə hazırlanır.