Döşdə kist varsa... Əslində bu bir xəstəlik deyil
Kista deyilibsə, yenə də diqqətli olmaq lazımdırmı?
Dr. Hamdi Koçerdən vacib qeyd
2010-cu ildən bu günə qədər minlərlə azərbaycanlı qadının süd vəzi problemlərinin diaqnoz və müalicə prosesində iştirak etmişəm. Bu müddətdə Bakıda işlədiyim illərdə də, sonrakı dövrdə İstanbulda da ən çox qarşılaşdığım cümlələrdən biri budur:
"Mənə kista dedilər."
Əksər hallarda bu doğrudur və sadə kistalar həqiqətən də xəstəlik hesab edilmir. Amma bəzən xəstəyə "kista" deyilən törəmə əslində əlavə araşdırma tələb edən başqa bir problem ola bilər.
Bu səbəbdən mənim üçün əsas məsələ kistanın özü deyil, diaqnozun düzgün qoyulmasıdır.
İstanbulda, Gayrettepe Florence Nightingale Xəstəxanasında çalışarkən süd vəzi radiologiyası, biopsiya, cərrahiyyə və onkoloji müalicə sahəsində çox güclü bir komanda ilə birlikdə işləyirəm. Məqsədimiz xəstələri qorxutmaq deyil; düzgün diaqnozu mümkün qədər erkən qoymaqdır.
Süd vəzisində kista çox yayğındır. Əksər sadə kistalar xəstəlik sayılmır, xərçəngə çevrilmir və əməliyyat tələb etmir.
Amma burada ən vacib məsələ budur: doğrudan da sadə kistadırmı? Süd vəzisində ələ gələn hər şişə “kistadır” deyib keçmək doğru deyil.
Sadə kista qorxulu deyil
Ultrasəsdə tipik sadə kista görünürsə, çox vaxt dərman, əməliyyat və biopsiya lazım olmur.
Sadə kistalar qadın orqanizminin hormonal dövranı ilə əlaqəli, maye ilə dolu baloncuklardır.
Əslində kista bir xəstəlik deyil. Süd vəzisinin aylıq hormonal dəyişikliklərə verdiyi təbii reaksiyalardan biridir.
Bir çox qadında menopauza və ya klimaks dövründən sonra kistalar kiçilir və ya tamamilə yox olur.
Bəs problem haradadır?
Problem kistanın özündə deyil. Problem, bəzən xəstəyə “kista” deyilib əslində daha ciddi bir tapıntının gecikdirilməsindədir.
Süd vəzi xərçəngi, fibroadenoma, qatı şişlər və bəzi şübhəli lezyonlar xəstə tərəfindən əllə kistadan ayırd edilə bilməz. Bəzən görüntüləmədə də təcrübəsiz dəyərləndirmə yanlış nəticəyə səbəb ola bilər.
“Kistadır” deyib keçməyin
Əgər ələ gələn şiş, gilədən axıntı, dəridə dəyişiklik, qoltuqaltında şişlik və ya şübhəli BIRADS nəticəsi varsa, bunu sadə kista kimi qəbul edib gözləmək təhlükəli ola bilər.
Bu hallarda əsas məsələ kista deyil, dəqiq diaqnozdur.
Kista nədir?
Kista süd vəzisindəki kanalların genişlənməsi nəticəsində yaranan, içi maye ilə dolu baloncukdur. Bir mərcimək qədər kiçik və ya qoz böyüklüyündə ola bilər.
Sadə kistalar aybaşı dövrü ilə böyüyüb-kiçilə bilər, bəzən yox olub yenidən yarana bilər. Bu dəyişikliklər çox vaxt təbiidir.
Qısa izah: Sadə kista maye ilə doludur. Xərçəng isə qatı toxumadan ibarət ola bilər. Bu fərqi anlamaq üçün düzgün ultrasəs müayinəsi vacibdir.
Hansı hallarda kista təhlükəli görünə bilər?
Sadə kista təhlükəli deyil. Amma hər kista eyni deyil. Bəzi nəticələrdə “komplikasiyalı kista”, “kompleks kista”, “qatı komponent”, “divar qalınlaşması” və ya BIRADS 4 kimi ifadələr yazıla bilər.
Bu ifadələr varsa daha diqqətli olun
- Kompleks kista,
- Qatı komponent,
- Divar qalınlaşması,
- Daxili septalar,
- Şübhəli damarlaşma,
- BIRADS 4 və ya BIRADS 5.
Bu ifadələr mütləq xərçəng demək deyil. Amma sadə kista kimi davranmaq doğru olmaya bilər.
Əlinizə şiş gəlirsə nə etməlisiniz?
Əlinizə şiş gəlirsə, bunun kista, fibroadenoma və ya başqa bir lezyon olduğunu yalnız toxunaraq bilmək mümkün deyil.
İlk addım süd vəzi üzrə təcrübəli həkim müayinəsi və düzgün görüntüləmədir. Yaşa və tapıntıya görə ultrasəs, mammoqrafiya və bəzən MRT lazım ola bilər.
Əlinizə gələn yeni şişi gecikdirməyin. Ağrı olmasa belə, yeni yaranan və davam edən şişlərdə dəqiq diaqnoz lazımdır.
Ətraflı oxumaq üçün: Süd vəzində ələ gələn şişlər nə deməkdir?
Düzgün ultrasəs niyə bu qədər vacibdir?
Süd vəzi kistalarının çoxu ultrasəs ilə asanlıqla ayırd edilir. Amma bu, ultrasəsi aparan həkimin süd vəzi radiologiyası üzrə təcrübəsindən çox asılıdır.
Yanlış və ya səthi qiymətləndirmə nəticəsində xəstəyə “kistadır” deyilə bilər, halbuki əslində daha yaxından araşdırılmalı bir lezyon ola bilər.
Dəqiq diaqnoz yaxşı radiologiyadan başlayır
Süd vəzi xəstəliklərində görüntünün keyfiyyəti, əvvəlki müayinələrlə müqayisə və radioloqun təcrübəsi xəstənin sonrakı yolunu dəyişdirə bilər.
Türkiyədə süd vəzi radiologiyası üzrə beynəlxalq təcrübəyə malik radioloqlarla işləmək, xüsusilə şübhəli və qarışıq nəticələrdə xəstə üçün böyük üstünlük yarada bilər.
Ətraflı oxumaq üçün: Dəqiq diaqnoz nədir?
BIRADS nəticəsi yazılıbsa nə etməli?
Ultrasəs və ya mammoqrafiya nəticəsində BIRADS yazılması çox vacibdir. Bu sistem tapıntının nə qədər şübhəli olduğunu və növbəti addımın nə olacağını göstərir.
- BIRADS 1–2: adətən normal və ya xoşxassəli nəticədir,
- BIRADS 3: qısa müddətli izləmə tələb edə bilər,
- BIRADS 4–5: çox vaxt iynə biopsiyası lazımdır.
BIRADS 4 və BIRADS 5 nəticələrində “kistadır” deyib gözləmək doğru deyil. Bu nəticələrdə toxuma diaqnozu üçün iynə biopsiyası gündəmə gəlir.
Ətraflı oxumaq üçün: BIRADS nəticəsi nə deməkdir?
İynə biopsiyası nə zaman lazımdır?
Sadə kista üçün iynə biopsiyası lazım deyil. Amma kistaya bənzəyən, içində qatı sahə olan, divarı qalınlaşmış və ya şübhəli görünən lezyonlarda biopsiya lazım ola bilər.
Biopsiyanın məqsədi xəstəni qorxutmaq deyil. Məqsəd toxuma diaqnozu ilə “bu nədir?” sualına dəqiq cavab almaqdır.
Biopsiya kistaya görə deyil, şübhəyə görə edilir
Əgər görüntü sadə kistaya tam uyğun deyilsə, BIRADS 4–5 yazılıbsa və ya qatı komponent görünürsə, iynə biopsiyası ilə dəqiq diaqnoz qoyulmalıdır.
Ətraflı oxumaq üçün: İynə biopsiyası nə vaxt lazımdır?
Kista ilə fibroadenoma və xərçəng necə ayrılır?
Kista maye ilə doludur. Fibroadenoma qatı, xoşxassəli bir şişdir. Süd vəzi xərçəngi də qatı kütlə kimi görünə bilər.
Bu səbəbdən ələ gələn şişin kista, fibroadenoma və ya xərçəng ehtimalı daşıyan lezyon olduğunu düzgün ayırmaq çox vacibdir.
Qısa izah: Xəstə əllə bu fərqi ayıra bilməz. Bəzən həkim də yalnız müayinə ilə ayıra bilməz. Dəqiq diaqnoz üçün düzgün görüntüləmə və lazım gələrsə biopsiya lazımdır.
Ətraflı oxumaq üçün: Fibroadenoma nədir?
Sizə kista deyilibsə, hansı qrupa aidsiniz?
Sadə kista və başqa əlamət yoxdur
Ultrasəsdə sadə kista yazılıbsa, BIRADS 2-dirsə, ələ gələn sərt şiş, axıntı, dəri dəyişikliyi və ailə riski yoxdursa, çox vaxt ciddi narahatlıq lazım deyil.
Kista deyilib, amma ağrı və ya böyümə var
Böyük kistalar ağrı və gərginlik verə bilər. Amma böyümə, təkrarlama və fərqli nəticələr varsa, eyni həkim və yaxşı radioloji qiymətləndirmə ilə izləmə vacibdir.
Kista deyilib, amma şübhəli əlamətlər var
Əlinizə sərt şiş gəlirsə, gilədən qanlı axıntı varsa, dəridə dəyişiklik görülürsə, qoltuqaltında şişlik varsa və ya BIRADS 4–5 yazılıbsa, müayinə gecikdirilməməlidir.
Yaxınınızda süd vəzi xərçəngi varsa
Bəzən xəstə özü kista üçün səhifəyə gəlir, amma ailəsində, anasında, bacısında, həyat yoldaşında və ya yaxınında süd vəzi xərçəngi ola bilər.
Belə hallarda ən vacib məsələ xəstəliyin erkən və düzgün tanınmasıdır. Süd vəzi xərçəngi erkən mərhələdə aşkarlanarsa, bəzi xəstələrdə süd vəzi qoruyucu əməliyyat, sentinel limfa düyünü biopsiyası və daha qoruyucu müalicə imkanları yarana bilər.
Erkən diaqnoz həyat qurtara bilər. Xəstəlik gecikmədən aşkarlanarsa, həm həyat, həm süd vəzi, həm də qoltuqaltı limfa düyünləri qoruna bilər.
Ətraflı oxumaq üçün: Süd vəzi qoruyucu əməliyyat nədir? və Sentinel limfa düyünü biopsiyası nədir?
Oxumağınız faydalı ola bilər
Niyə bəzi xəstələr İstanbulda ikinci fikir almağı seçirlər?
Bəzən problem kistanın olub-olmaması deyil. Problem ultrasəs nəticələrinin fərqli şərh edilməsi, BIRADS dərəcəsinin düzgün qiymətləndirilməsi və ya biopsiyaya ehtiyac olub-olmamasıdır.
Bu səbəbdən bəzi azərbaycanlı qadınlar nəticələrini İstanbulda yenidən qiymətləndirməyi üstün tuturlar.
Gayrettepe Florence Nightingale Xəstəxanasında süd vəzi radiologiyası, biopsiya, cərrahiyyə və tibbi onkologiya eyni komanda daxilində birlikdə işləyir. Məqsəd daha çox müalicə etmək deyil, daha düzgün qərar verməkdir.
Bir çox hallarda ilk addım İstanbula gəlmək deyil. İlk addım mövcud nəticələrin təcrübəli bir süd vəzi cərrahı tərəfindən yenidən qiymətləndirilməsidir.
Əvvəlcə nəticələrinizi göndərin
İstanbula gəlməzdən əvvəl Dr. Hamdi Koçer ilə online konsultasiya edib nəticələrinizi qiymətləndirə bilərsiniz. Ultrasəs, mammoqrafiya, MRT, BIRADS və biopsiya nəticələriniz əsasında vəziyyətiniz barədə ətraflı məlumat alar, əlavə müayinə və ya İstanbulda müalicənin sizə həqiqətən üstünlük yaradıb-yaratmayacağını öyrənərsiniz.
Əgər İstanbula gəlmək imkanınız yoxdursa, Dr. Hamdi Koçer ilə online konsultasiya edə, ultrasəs, mammoqrafiya, MRT, BIRADS və biopsiya nəticələrinizi göndərərək ikinci fikir ala bilərsiniz.
Online konsultasiya təxminən 30 dəqiqə davam edir və konsultasiya haqqı 100 manatdır. Bu görüş zamanı nəticələriniz ətraflı qiymətləndirilir, əlavə müayinə lazım olub-olmadığı müəyyən edilir və əgər həqiqətən üstünlük yaradacaqsa, İstanbulda diaqnoz və ya müalicə planı tövsiyə olunur.
Əgər vəziyyət təhlükəli və ya əlavə araşdırma tələb edən bir problem kimi görünmürsə, lazımsız səfər etməyinizə ehtiyac olmaya bilər.
Qısa nəticə
Sadə süd vəzi kistaları çox vaxt qorxulu deyil və xərçəngə çevrilmir. Amma hər ələ gələn şişə “kistadır” deyib keçmək doğru deyil.
Əsas məsələ kistanın özü deyil; şübhəli tapıntının, yanlış qiymətləndirmənin və gecikmiş diaqnozun qarşısını almaqdır.
Nəticənizdən əmin deyilsiniz?
Ultrasəs, mammoqrafiya, MRT və ya biopsiya nəticələrinizdə kista, şübhəli lezyon, BIRADS 3–4–5 və ya ələ gələn şiş qeyd olunubsa, nəticələrinizi göndərərək Dr. Hamdi Koçer ilə online qiymətləndirmə üçün əlaqə saxlaya bilərsiniz.
Əsas məqsəd qorxunu artırmaq deyil; doğru diaqnoza vaxtında çatmaq və lazım olarsa ən uyğun tanı və müalicəni İstanbulda planlamaqdır.
WhatsApp ilə əlaqə saxlayın