Döşdə kütlə hiss etdiniz? Xərçəng, kist və ya başqa nə ola bilər?
Azərbaycandan müraciət edən xəstələr üçün xüsusi qeyd
Mən, Dr. Hamdi Koçer, uzun illər Azərbaycanda çalışmış və minlərlə qadının süd vəzi müayinəsində, diaqnozunda və müalicə planlamasında iştirak etmişəm.
Azərbaycanda süd vəzi xəstəliklərinin diaqnozu və müalicəsi zamanı xəstələrin hansı çətinliklərlə qarşılaşdığını yaxşı bilirəm. Bu səbəbdən uzun illərdir azərbaycanlı xəstələrin həm online konsultasiyasını, həm də İstanbulda müalicə və əməliyyat proseslərini şəxsən idarə edirəm.
Hazırda fəaliyyətimi İstanbulda, Gayrettepe Florence Nightingale Xəstəxanasında davam etdirirəm. Süd vəzi xəstəliklərində məqsədimiz sadəcə əməliyyat etmək deyil; düzgün diaqnoz qoymaq, xəstəliyin yayılma dərəcəsini dəqiq müəyyən etmək və hər xəstə üçün ən doğru müalicə planını hazırlamaqdır.
Hər xəstənin İstanbula gəlməsi lazım deyil. Online konsultasiya zamanı nəticələrinizi qiymətləndirir, ehtiyac varsa əlavə müayinə və ya İstanbulda müalicə tövsiyə edirəm. Bəzi xəstələr üçün isə Azərbaycanda izləm və müalicə kifayət edə bilər.
Döşdə ələ gələn şişlik və ya sərtlik bir çox qadında ciddi qorxu yaradır. İlk düşüncə çox vaxt eyni olur: “Görəsən xərçəngdir?”
Döşdə ələ gələn hər şiş xərçəng deyil. Amma süd vəzi xərçəngi də bəzi xəstələrdə ilk dəfə ələ gələn sərtlik kimi ortaya çıxa bilər.
Hər şiş xərçəng deyil
Döşdə ələ gələn şişlərin böyük hissəsi xoşxassəli səbəblərlə bağlı olur. Kistalar, fibroadenomalar və fibrokistik dəyişikliklər çox rastlanır.
Amma hansı şişin sadəcə izlənəcəyini, hansında biopsiya lazım olduğunu anlamaq üçün düzgün müayinə və görüntüləmə vacibdir.
Döşdə ələ gələn şiş nə ola bilər?
Döşdə hiss edilən sərtlik və ya şişlik müxtəlif səbəblərlə ortaya çıxa bilər:
- Kistalar,
- Fibroadenoma,
- Fibrokistik dəyişikliklər,
- Yağ toxuması dəyişiklikləri,
- İltihabi proseslər,
- Süd vəzi xərçəngi.
Qısa izah: Sadəcə əllə yoxlama ilə kista, fibroadenoma və xərçəngi bir-birindən ayırmaq mümkün deyil. Bunun üçün ultrasəs, mammoqrafiya və lazım gəlsə biopsiya lazımdır.
Hansı şişlər daha çox diqqət tələb edir?
Bu hallarda gözləməyin
- Yeni yaranmış sərt şiş,
- Sərt və hərəkətsiz kütlə,
- Dəridə çəkilmə və ya büzüşmə yaradan şiş,
- Gilənin içəri çəkilməsi ilə birlikdə olan şiş,
- Gilədən qanlı və ya şəffaf axıntı,
- Qoltuqaltında şişlik və ya limfa düyünü,
- 40 yaşdan sonra ortaya çıxan yeni kütlə,
- Ailədə süd vəzi xərçəngi hekayəsi.
Bu əlamətlər mütləq xərçəng demək deyil. Amma dəqiq diaqnoz üçün müayinə gecikdirilməməlidir.
Əlinizə şiş gəlirsə ilk addım nə olmalıdır?
Əlinizə yeni bir şiş gəlibsə, onu sadəcə ağrı, aybaşı dövrü və ya stress ilə izah etmək doğru deyil. Əvvəlcə həkim müayinəsi və yaşınıza uyğun görüntüləmə aparılmalıdır.
Vacib qeyd: Şiş ağrısızdırsa belə araşdırılmalıdır. Süd vəzi xərçəngi çox vaxt ağrısız ola bilər.
Ultrasəs və mammoqrafiya niyə lazımdır?
Döşdə ələ gələn şişin nə olduğunu anlamaq üçün görüntüləmə çox vacibdir. Gənc qadınlarda ultrasəs daha çox istifadə olunur. 40 yaşdan sonra mammoqrafiya da qiymətləndirmənin vacib hissəsinə çevrilir.
Görüntüləmə nəticəsində şişin kista, fibroadenoma, xoşxassəli lezyon və ya şübhəli kütlə olub-olmadığı daha doğru anlaşılır.
Dəqiq diaqnoz üçün görüntüləmə şərtdir
Əllə hiss edilən şişin nə olduğunu yalnız toxunaraq demək olmaz. Ultrasəs, mammoqrafiya və BIRADS qiymətləndirməsi sonrakı addımı müəyyən edir.
BIRADS nəticəniz varsa
Biopsiya nə zaman lazımdır?
Ultrasəs və ya mammoqrafiya nəticəsində çox vaxt BIRADS qeyd olunur. Bu qiymətləndirmə növbəti addımın izləmə, əlavə müayinə və ya biopsiya olub-olmayacağını göstərir.
Ətraflı oxumaq üçün: BIRADS nəticəsi nə deməkdir?
Biopsiya nə zaman lazımdır?
Əgər görüntüləmədə şübhəli görünüş varsa, şiş sərtdirsə, böyüyürsə və ya BIRADS 4–5 nəticəsi yazılıbsa, iynə biopsiyası gündəmə gəlir.
Biopsiya xəstəni qorxutmaq üçün deyil, şişin xoşxassəli yoxsa bədxassəli olduğunu dəqiq bilmək üçün edilir.
Əməliyyat qərarı biopsiyasız verilməməlidir
Şübhəli şişlərdə müalicə planı qoyulmadan əvvəl toxuma diaqnozu lazımdır. İynə biopsiyası doğru diaqnoz və doğru müalicə planı üçün çox vacibdir.
Ətraflı oxumaq üçün: İynə biopsiyası nə vaxt lazımdır?
Kista ola bilərmi?
Bəli. Döşdə ələ gələn şişlərin bir qismi kista ola bilər. Kistalar maye ilə dolu baloncuklardır və əksər hallarda xəstəlik sayılmır.
Sadə kistalar xərçəngə çevrilmir və çox vaxt əməliyyat tələb etmir. Amma şişin həqiqətən kista olub-olmadığını ultrasəs göstərməlidir.
Kistalar çox vaxt zərərsizdir. Amma əlinizə gələn hər şişə “kistadır” demək doğru deyil. Əvvəlcə görüntüləmə ilə dəqiqləşdirmək lazımdır.
Ətraflı oxumaq üçün: Süd vəzi kistaları xəstəlikdirmi?
Fibroadenoma ola bilərmi?
Fibroadenoma gənc qadınlarda daha çox rastlanan, xoşxassəli, qatı və sərt bir süd vəzi şişidir. Əllə hiss edilə bilər və bəzən xərçəng qorxusu yarada bilər.
Fibroadenomalar çox vaxt təhlükəli deyil. Amma böyüyən, ölçüsü 3 sm-dən çox olan və ya görüntüləmədə şübhə yaradan lezyonlar daha diqqətlə qiymətləndirilməlidir.
Fibroadenoma ilə xərçəng bəzən görüntüdə qarışa bilər. Bu səbəbdən şübhəli hallarda iynə biopsiyası ilə toxuma diaqnozu lazım ola bilər.
Ətraflı oxumaq üçün: Fibroadenoma nədir?
Mastit və iltihab şiş kimi hiss edilə bilərmi?
Bəli. Süd vəzisində iltihab, xüsusilə mastit və ya abses zamanı ağrılı şişlik, qızartı və sərtlik ola bilər.
Əmizdirmə dövründə yaranan mastit daha çox infeksiya ilə bağlıdır. Amma uzun sürən, təkrarlayan və müalicəyə baxmayaraq keçməyən iltihabi hallar ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Qısa izah: Hər qızartı və ağrılı şiş xərçəng deyil. Amma uzun sürən və təkrarlayan süd vəzi iltihabları həkim nəzarəti tələb edir.
Ətraflı oxumaq üçün: Süd vəzisi iltihabı: mastit
Erkən diaqnoz niyə vacibdir?
Əgər ələ gələn şiş süd vəzi xərçəngidirsə, diaqnozun gecikməməsi çox vacibdir. Erkən mərhələdə aşkarlanan süd vəzi xərçəngində müalicə imkanları daha geniş olur.
Erkən diaqnozla bəzi xəstələrdə:
- Süd vəzinin tamamının alınmasına ehtiyac qalmaya bilər,
- Süd vəzi qoruyucu əməliyyat mümkün ola bilər,
- Qoltuqaltı limfa düyünləri daha qoruyucu şəkildə qiymətləndirilə bilər,
- Sentinel limfa düyünü biopsiyası mümkün ola bilər,
- Müalicə daha planlı və daha uğurlu aparıla bilər.
Ətraflı oxumaq üçün: Süd vəzi qoruyucu əməliyyat nədir? və Sentinel limfa düyünü biopsiyası nədir?
Əllə hiss edilən şişlərdə gecikmək niyə risklidir?
Mammoqrafiya və ya ultrasəsdə çox kiçik ölçüdə aşkarlanan xəstəliklə, əllə hiss ediləcək qədər böyümüş xəstəlik eyni deyil.
Şiş böyüdükcə qoltuqaltı limfa düyünlərinə yayılma ehtimalı arta bilər. Buna görə ələ gələn yeni şişliyi aylarla izləmək və ya gizlətmək doğru deyil.
Şişliyi gizlətməyin və gecikdirməyin
Bəzi qadınlar qorxudan aylarla həkimə müraciət etmir. Halbuki erkən diaqnoz qoyulan xəstəlikdə həm müalicə daha asan olur, həm də sağ qalım şansı yüksəlir.
Əlinizə yeni bir şiş gəlibsə, bunu görməzdən gəlməyin.
Ən çox gördüyüm səhv
Bəzi qadınlar qorxudan aylarla gözləyirlər. Bəzən isə ətrafdakı insanların "keçər", "toxunma", "əməliyyat etdirmə" kimi məsləhətlərinə inanırlar.
Təəssüf ki, mən gecikdiyi üçün daha çətin müalicə alan çox sayda xəstə görmüşəm. Halbuki eyni xəstəlik bir neçə ay əvvəl aşkarlansaydı, süd vəzi qoruyucu əməliyyatla və daha rahat müalicə ilə həll edilə bilərdi.
Əlinizə yeni bir şiş gəlibsə, məqsəd qorxmaq deyil. Məqsəd mümkün qədər tez və düzgün diaqnoz almaqdır.
Oxumağınız faydalı ola bilər
Qısa nəticə
Döşdə ələ gələn hər şiş xərçəng deyil. Amma hansı şişin sadəcə izlənəcəyini, hansının biopsiya tələb etdiyini anlamaq üçün düzgün müayinə, görüntüləmə və lazım gəlsə iynə biopsiyası vacibdir.
Qorxmaq yox, dəqiq diaqnoz almaq lazımdır.
İkinci fikir almaq istəyirsiniz?
Döşünüzdə şiş hiss edirsinizsə, ultrasəs, mammoqrafiya, BIRADS və ya biopsiya nəticələriniz varsa, onları mənə göndərə bilərsiniz.
Online konsultasiya zamanı nəticələrinizi şəxsən qiymətləndirirəm. Bəzi xəstələr üçün sadəcə izləmə kifayət edir. Bəzi xəstələrdə isə əlavə müayinə, biopsiya və ya müalicə planının dəyişdirilməsi lazım ola bilər.
Əgər İstanbulda müalicənin sizin üçün üstünlük yaradacağını düşünürəmsə, bunu açıq şəkildə bildirirəm. Əks halda lazımsız səfər etməyinizə ehtiyac yoxdur.
Dr. Hamdi Koçer olaraq bu günə qədər yüzlərlə azərbaycanlı qadının diaqnoz və müalicə prosesini İstanbulda planlamışam.
Əsas məqsədimiz: düzgün diaqnoz, düzgün müalicə və vaxt itirməməkdir.
