Süd Vəzi Xərçəngində Metastaz Nə Deməkdir?
Metastaz Nədir? Süd Vəzi Xərçəngində Metastaz Nə Deməkdir?
Metastaz sözünü eşitmək qorxuducu ola bilər
Süd vəzi xərçəngi diaqnozu alan xəstələr üçün ən qorxulu sözlərdən biri “metastaz” sözüdür. Bir çox qadın bu sözü eşidəndə artıq heç bir müalicə şansı qalmadığını düşünür.
Amma bu düşüncə hər zaman doğru deyil. Metastaz ciddi bir vəziyyətdir, lakin metastaz diaqnozu alan hər xəstə qısa müddətdə həyatını itirmir.
Bu gün süd vəzi xərçəngində istifadə olunan yeni dərmanlar, hədəfə yönəlmiş müalicələr, hormon müalicələri, HER2 dərmanları və immunoterapiya sayəsində bəzi metastatik xəstələr uzun illər aktiv həyat yaşaya bilir.
Metastaz nədir?
Metastaz xərçəng hüceyrələrinin ilk yarandığı yerdən ayrılaraq bədənin başqa bölgələrinə yayılmasıdır.
Süd vəzi xərçəngində metastaz dedikdə xərçəng hüceyrələrinin süd vəzisindən və yaxın limfa düyünlərindən kənara çıxaraq uzaq orqanlara yayılması nəzərdə tutulur.
Süd vəzi xərçəngi ən çox hara metastaz verir?
Süd vəzi xərçəngi bədənin fərqli bölgələrinə yayıla bilər. Ən çox rast gəlinən metastaz yerləri bunlardır:
- Sümüklər,
- Qaraciyər,
- Ağciyərlər,
- Beyin,
- Uzaq limfa düyünləri.
Metastazın yeri xəstənin şikayətlərini, müalicə planını və xəstəliyin gedişini dəyişə bilər. Məsələn sümük metastazı ilə qaraciyər metastazı eyni klinik mənanı daşımır.
Metastaz niyə təhlükəlidir?
Metastazın təhlükəsi xərçəngin artıq yalnız süd vəzində məhdud qalmaması ilə əlaqədardır. Xəstəlik həyati orqanlara yayıldıqda müalicə daha mürəkkəb olur.
Qaraciyər, ağciyər, beyin və sümük kimi orqanların tutulması xəstənin həyat keyfiyyətini, gündəlik fəaliyyətini və ümumi sağlamlığını ciddi şəkildə təsirləyə bilər.
Metastaz olan hər xəstə bu xəstəlikdən ölürmü?
Xeyr. Metastaz ciddi vəziyyətdir, amma bu, dərhal ölüm demək deyil
Metastatik süd vəzi xərçəngi ciddi və uzunmüddətli müalicə tələb edən xəstəlikdir. Amma metastaz diaqnozu alan hər xəstə qısa müddətdə həyatını itirmir.
Bəzi xəstələr müasir dərmanlarla illərlə xəstəliyi nəzarətdə saxlayaraq yaşaya bilir. Xüsusilə hormon reseptoru pozitiv və HER2 pozitiv süd vəzi xərçənglərində son illərdə çox təsirli müalicələr inkişaf etmişdir.
Metastaz olan xəstələrin sağalma şansı varmı?
Metastatik süd vəzi xərçəngində “tam sağalma” erkən mərhələlərə görə daha çətin və nadir bir hədəfdir. Amma bu, müalicənin faydasız olduğu anlamına gəlmir.
Metastatik xəstəlikdə əsas məqsədlər
- Xəstəliyi mümkün qədər uzun müddət nəzarətdə saxlamaq,
- Şişin böyüməsini və yayılmasını yavaşlatmaq,
- Ağrı və digər şikayətləri azaltmaq,
- Həyat keyfiyyətini qorumaq,
- Xəstənin ömrünü uzatmaqdır.
Bəzi seçilmiş xəstələrdə uzunmüddətli tam nəzarət əldə edilə bilər. Bu nəticə metastazın yerindən, şişin bioloji tipindən, xəstənin ümumi vəziyyətindən və müalicəyə cavabından asılıdır.
Niyə erkən diaqnozda israr edirik?
Çünki süd vəzi xərçəngində ən yaxşı nəticələr xəstəlik metastaz vermədən aşkar edildikdə alınır.
Xərçəng süd vəzində və yaxın limfa düyünlərində məhdud olduğu zaman əməliyyat, radioterapiya və dərman müalicələri ilə xəstəliyi tam nəzarət altına alma şansı daha yüksəkdir.
Metastaz inkişaf etdikdən sonra isə müalicə mümkündür, amma daha uzun, daha mürəkkəb və daha çətin olur.
Erkən diaqnoz metastaz riskini azalda bilərmi?
Bəli. Süd vəzi xərçəngi erkən mərhələdə aşkar edildikdə müalicə nəticələri daha yaxşı olur. 1-ci və 2-ci mərhələdə aşkarlanan xəstələrdə sağ qalım göstəriciləri çox daha yüksəkdir.
Bu səbəbdən BIRADS 4 və BIRADS 5 kimi şübhəli nəticələrdə gecikmədən biopsiya aparılması çox vacibdir.
Ətraflı oxumaq üçün: BIRADS nədir?
Biopsiya haqqında oxumaq üçün: Süd vəzində iynə biopsiyası nədir?
Metastaz necə aşkar edilir?
Metastaz şübhəsi olduqda həkim xəstənin şikayətlərinə, müayinə nəticələrinə və xərçəngin tipinə görə əlavə müayinələr istəyə bilər.
İstifadə olunan müayinələr
- PET-KT,
- Kompüter tomoqrafiyası,
- MRT,
- Sümük sintiqrafiyası,
- Qan analizləri,
- Ultrasəs müayinələri.
Hər süd vəzi xərçəngi xəstəsində bütün bu müayinələr lazım olmaya bilər. Hansı müayinənin lazım olduğuna xəstənin mərhələsi və klinik vəziyyəti əsasında qərar verilir.
Metastaz və mərhələ eyni şeydirmi?
Metastaz süd vəzi xərçənginin 4-cü mərhələyə keçdiyini göstərir. Yəni xərçəng artıq süd vəzindən kənar uzaq orqanlara yayılmışdır.
Amma 1-ci, 2-ci və 3-cü mərhələlərdə xəstəlik uzaq orqanlara metastaz verməmiş olur. Bu mərhələlərdə müalicə şansı daha yüksəkdir.
Ətraflı oxumaq üçün: Süd vəzi xərçənginin mərhələləri
Metastatik süd vəzi xərçəngində yeni müalicələr
Müalicə imkanları əvvəlki illərlə müqayisədə çox dəyişib
Süd vəzi xərçəngi artıq tək bir xəstəlik kimi qəbul edilmir. Hormon reseptorları, HER2 vəziyyəti və şişin bioloji xüsusiyyətləri müalicə seçimlərini dəyişdirir.
Hormon reseptoru pozitiv xəstələrdə hormon müalicələri və CDK4/6 inhibitorları, HER2 pozitiv xəstələrdə HER2-yə qarşı hədəf dərmanlar, bəzi üçlü neqativ xəstələrdə isə immunoterapiya və yeni nəsil dərmanlar istifadə oluna bilər.
Bu müalicələr bəzi xəstələrdə xəstəliyin uzun müddət nəzarətdə qalmasına kömək edə bilər. Ona görə metastaz diaqnozu alan xəstələr mütləq ümidsizliyə qapılmamalı, xəstəliyin bioloji tipinə uyğun düzgün müalicə planı ilə qiymətləndirilməlidir.
Metastaz varsa əməliyyat olunurmu?
Metastatik xəstəlikdə əməliyyat qərarı hər xəstədə eyni deyil. Bəzi xəstələrdə əsas müalicə dərmanlarla aparılır. Bəzi seçilmiş hallarda isə əməliyyat, radioterapiya və ya lokal müalicələr gündəmə gələ bilər.
Metastaz olan xəstədə əməliyyat qərarı yalnız süd vəzisindəki şişə baxılaraq verilməməlidir. Xəstəliyin yayılma yeri, dərmanlara cavabı, xəstənin ümumi vəziyyəti və həyat keyfiyyəti birlikdə qiymətləndirilməlidir.
Metastazdan qorunmaq üçün nə etmək lazımdır?
- Şübhəli süd vəzi tapıntılarını gecikdirməmək,
- BIRADS 4 və 5 nəticələrində biopsiyanı təxirə salmamaq,
- Məmə içində ele gələn kütlələri ciddi qəbul etmək,
- Riskli ailə tarixində daha diqqətli izlənmək,
- Diaqnoz qoyulduqdan sonra düzgün müalicə planını vaxtında başlamaq lazımdır.
Metastazın qarşısını almağın ən güclü yolu xəstəliyi erkən mərhələdə aşkar etmək və düzgün müalicə etməkdir.
Süd vəzi xərçəngi metastaz verərsə xəstə nə qədər yaşayır?
Bu sualın hamı üçün tək bir cavabı yoxdur. Bəzi metastatik xəstələrdə xəstəlik sürətlə irəliləyə bilər. Bəzi xəstələrdə isə dərmanlarla uzun illər nəzarətdə saxlanıla bilər.
Yaşam müddətini dəyişdirən faktorlar
- Metastazın hansı orqanda olması,
- Metastaz sayının az və ya çox olması,
- Şişin hormon reseptoru və HER2 vəziyyəti,
- Xəstənin müalicəyə cavabı,
- Ümumi sağlamlıq vəziyyəti,
- Əvvəl aldığı müalicələr.
Ətraflı oxumaq üçün: Süd vəzi xərçəngi neçə il yaşayır?
Ən çox verilən suallar
Metastaz nədir?
Metastaz xərçəng hüceyrələrinin ilk yarandığı yerdən ayrılıb bədənin başqa bölgələrinə yayılmasıdır. Süd vəzi xərçəngində ən çox sümük, qaraciyər, ağciyər və beyin metastazları görülə bilər.
Metastaz olan hər xəstə ölürmü?
Xeyr. Metastaz ciddi vəziyyətdir, amma hər xəstə qısa müddətdə həyatını itirmir. Müasir dərmanlarla bəzi xəstələr uzun illər yaşaya bilir.
Metastatik süd vəzi xərçəngi sağalırmı?
Metastatik xəstəlikdə tam sağalma daha çətin və nadirdir. Amma xəstəliyi uzun müddət nəzarətdə saxlamaq, ömrü uzatmaq və həyat keyfiyyətini qorumaq mümkündür.
Metastaz 4-cü mərhələ deməkdir?
Bəli. Süd vəzi xərçəngi uzaq orqanlara yayılıbsa, bu 4-cü mərhələ və ya metastatik süd vəzi xərçəngi adlanır.
Erkən diaqnoz metastaz riskini azaldırmı?
Bəli. Xəstəlik erkən mərhələdə aşkar edildikdə müalicə nəticələri daha yaxşı olur və metastaz inkişaf etmədən xəstəliyi nəzarətə almaq şansı artır.
Metastazdan qorxmaq deyil, gecikməmək lazımdır
Metastaz süd vəzi xərçəngində ciddi bir mərhələdir. Amma bu söz eşidilən kimi ümidin bitdiyi düşünülməməlidir.
Ən doğru yanaşma xəstəliyi erkən aşkar etmək, şübhəli nəticələri gecikdirməmək və diaqnoz qoyulduqdan sonra müalicəni təcrübəli komanda ilə planlamaqdır.
Əgər sizə süd vəzi xərçəngi diaqnozu qoyulubsa və nəticələrinizi dəyərləndirmək istəyirsinizsə, Dr. Hamdi Koçer ilə online konsultasiya üçün bizimlə əlaqə saxlaya bilərsiniz.
